اسد الله معطوفى
384
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
قزلباش به فرماندهى چند تن از سرداران بزرگ از جمله امير نجم به استراباد آمدند و اوزبكان را منهزم و متوارى نمودند ، سپس حكومت اين خطه را به فريدون ميرزا سپردند . 7 بااينوجود حملات اوزبكان تا سالهاى بعد ادامه يافت طورى كه بسيارى از سپاهيان قزلباش و بومى منطقه ، امرا و سرداران قزلباش جان خود را در صحنه نبردهاى خونين از دست دادند . مثلا در سال 934 ه زينل خان شاملو سردار بزرگ قزلباش و حاكم استراباد در جنگ با اوزبكان روز شنبه 21 رمضان به همراه 12 امير ديگر كشته شدند . 8 در عهد شاه اسماعيل چندين شخصيت متنفذ استرابادى در پايتخت از مقربان درگاه محسوب ميشدند . حتى يكتن از آنها از جمله امير جمال الدين محمد صدر استرابادى كه مولف تاريخ جهانآرا او را مير جمال الدين محمد شيرنگى ناميده ، به مقام صدارت هم رسيد . 9 پس از اين سلطان مقتدر ، پسرش شاه طهماسب اول ( 930 - 980 ه . ق ) بر سرير قدرت نشست . سلطانى كه سنگفرمانهاى زيادى را در ايوان مسجد جامع شهر گرگان از خود بيادگار نهاد . يكى از معضلات اجتماعى عصر وى نيز حملات پىدرپى اوزبكان به خراسان و استراباد بود . مثلا آنها در سال 934 ه پس از فتح مشهد به سوى استراباد آمدند و زينل خان شاملو ( يادشده در سطور قبل ) كه حاكم استراباد نيز بود را قبل از آنكه بقتل برسانند ، فرارى دادند . سپس عبد العزيز خان دستنشانده خود را بر حكومت استراباد گماشتند . قزلباشها هم بيكار ننشستند و طوريكه اين منطقه در طى 2 سال 3 بار دستبهدست گرديد . 10 طهماسب در سال 970 صدارت عراق ، فارس و خوزستان را به مير شمس الدين محمد يوسف استرابادى « از افاضل سادات استراباد واگذار نمود » . 11 پس از طهماسب پسرش اسماعيل دوم ( 984 - 985 ه . ق ) كه از او يك فرمانسنگ در ايوان مسجد جامع شهر گرگان فعلى باقى مانده ، سپس سلطان محمد خدابنده ( 985 - 986 ) و سرانجام شاه عباس اول ( 986 - 1038 ه . ق ) به حكومت رسيدند . وى در سال 1004 ه به سوى استراباد آمد تا طايفه گرايلى و خان آنها يعنى على قلى خان ( بقولى على خان ) را كه اتفاقا مدتى پيش توسط سپاه اوزبكان به رهبرى عبد المومن خان اوزبك غارت شده بودند ، و نيز تركمانان صاينخانى و سياهپوشان ناحيه استراباد را سركوب كند . اما : « علىقلى خان در قلعة پاى حصار پائين نيامد و ريشسفيدان را به شفاعت نزد شاه فرستاد . اما سلطان وقعى ننهاد و حسن خان شاملو را